Bebeğinizin beş duyusunu harekete geçirmek
Bebeğinizin beş duyusunu harekete geçirmek
İlk 6 ay boyunca bebeğiniz sizinle sürekli olarak temas halindedir. Bu dönemden sonra,
beş duyularıyla keşfettikleri dünyaya açılırlar.
Koklama, tat alma, görme ve duyma
bu yeni hayatı anlamak için kullanılan araçlardır.
Çocuğunuzun duyularının nasıl geliştiğini keşfedin. Bebeğinizin gelişimi için
yaşına uygun oyunları ve numaraları öğrenin.
Dokunma
Tat Alma
Duyma
Koklama
Görme
Dokunma
• Dokunma: bebeğinizin ilk duyusu
- Hamilelik sırasında cilt, bebeğinizle kuracağınız iletişimde ana unsurdur. Hamileliğin yaklaşık 7. haftasında, dokunma duyusu ilk ağız kenarında ve avuç içlerinde oluşur.
Aileler çocuklarıyla erkenden iletişim kurabilirler: anne karnındaki deri, bebekle dış dünya arasında “diyalog” kurmaya yardımcı olur. Karnınızı okşamaktan veya kendinize masaj yapmaktan çekinmeyin, bebeğiniz bütün hareketleri hisseder.
- Haptonomi hamilelik süresince bebeğinizle sizin aranızda bağlantı oluşturur. Ellerinizi karınınızın üstüne koyarak ve bebeğinizle konuşarak onunla iletişim kurmuş olursunuz. Bu uyarılara bebeğiniz tepki verir.
- Doğumda, bebeğiniz kendini güvende hissetmeli. Size tamamen ihtiyaç duyarlar:
tensel temas onlara muhteşem bir huzur sunar. Bu, onlarin rahim içindeki yaşamlarını uzatır ve nazikçe dış dünyaya gelmelerini sağlar.
- Genellikle, göbek bağı iyileşir iyileşmez masaj yapmaya başlayabilirsiniz. Bebeğenizin enerjisini yeniden kazanması için veya çok hareketli olan çocuğunuzun sakinleşmesi için masaja devam edebilirsiniz. Deri, en geniş organdır ve birçok sinir ucunu barındırdığından çok önemli uyarımlar sağlar. Dokunulmak bebeğinizin çok hoşuna gider.
Çocuğunuzun dokunma duyusunu geliştirmeye yardımcı olacak ipuçları
Her yaşta, çocuğunuzun bütün duyularıyla iletişim kurmanın zevkini keşfedin. Örneğin banyo sırasında bebeğinize yaptığınız masaj ve dokunuşlar kendi vücutlarını keşfetmelerini sağlar. Bebeginiz kendisini güvende ve korunmuş hisseder. Tensel temas ile samimiyet oluşur: bu anlar ilk aylardan itibaren bebeğinizle paylaşmanız gereken çok hassas ve uyarıcı anlardır. Masaj tekniklerini öğrenmek için tavsiyeler bölümündeki masaj başlığında yazılanları okuyabilirsiniz.
1. aydan, 3. aya kadar: bebeğinizi, güvende hissetmesi için kucaklayın
- 1. ayda, çocuğunuzun güvenliği ve sakinliği için devamlı kucaklamayı tercih edin. Bu fiziksel değişimler bebeğinizin ilk lisanıdır ve duygularını sizle paylaşmaya yardımcı olur.
- 2. aydan itibaren yumuşak darbelerle masaj yapın, sonra duyusal sistemini harekete geçirmek masaj esnasında için daha fazla basınç uygulayın.
- 3. ayda, yoğurarak masaj yapmak bebeğinizin vücut dilinin gelişmesine yardımcı olur.
- 4. ayda, duygular fiziksel dünyayı keşfetmeye yön verir: böylelikle “dokunma-hissetme” safhası başlar: artık bebeğiniz daha enerjiktir ve yüzüstü yatarken kafasını kaldırmaya çalışır. Aynı zamanda vücutlarına da dokunmaya başlarlar: eller, ayaklar… tüm merak kaynakları!
Yeni dokular
Bebeğinizin duyularını geliştirmek için en iyi yöntem onları yeni dokularla tanıştırmaktır: köpük, losyon, sıvı, su, sprey, krem, yağ… Ciltleri için birçok faydalı duygular: ferahlık, zenginlik, yumuşaklık, hafiflik…
Oyun minderi
Çocuğunuzun dünyasına yavaş yavaş oyunlar ekleyin. Görmelerini ve dokunmalarnı harekete geçirmek için oyun minderi en iyi yoldur. Sınırsız sayıda dokunsal ve görsel aktiviteler mevcuttur: bebeğiniz bunları, sırt üstü veya yüz üstü yatarak ve oturarak keşfedebilir. Oyuncak yayıyla ya da yaysız oyun minderi, yeni materyalleri ve sesleri keşfetmesini sağlar.
Banyo: birebir geçirilen eşsiz deneyim
Banyo zamanı yeni hislerin keşfedilmesi için en mükemmel andır: çocuğunuzun suyla oynaması için onu en iyi şekilde cesaretlendirin. Soğuk su, ılık su, damlalar… Su, parmaklarının arasından kayar, gider ve tutamazlar. Banyodan sonra, bebeğinizi ılık havluya sarın ve kollarınızın arasında tutup, kucaklayın. Sonra, nemlendirici bir ürünle veya masaj yağıyla masaj yaparak vücutlarına özen gösterin.
Suyun sefası
Bebeğinizi “yüzücü bebeğe” döndürerek bu deneyimi sürdürebilirsiniz. 4. aydan itibaren (ilk aşısından sonra), havuza gidip uzman birinin yardımıyla suyla oynayabilirsiniz.
Bebeğiniz suyun içinde kendini rahat hisseder. Ciltlerindeki yeni hisleri keşfederler ve kollarınızda güvende hissederler.
7. aydan, 9. aya kadar
Kalın sayfalı kitaplar
7. aydan itibaren çocuğunuz nesneleri idrak edebilir ve elleriyle bu objeleri sallarlar. Onlara, kalın, karton sayfalı kitaplar verin, böylece sayfaları çevirebilirler.
Tekerlekli nesneler
- Bebeğiniz objeleri itip, arkalarından emeklemeyi çok severler. 7. ve 9. aylar arasında, bebeğiniz oturmaya çalışır. Yerde yuvarlanırken ve emeklemeyi öğrenirken çok keyif alırlar.
- 9. aydan sonra emeklemeye başlarlar.
10. aydan, 12. aya kadar
Toplama oyunları
Çocuğunuz nesneleri toplamaktan büyük keyif alır, örneğin içiçe geçen yoğurt kapları.
Kaynak
- Dokunma duyusu hakkında yazılanlarda, çocuk psikoloğu ve doğum araştırmacısı olan Mrs. Hubin-Gayte’nin yardımı bulunmaktadır.
- Dr Edwidge Antier : "Elever mon enfant aujourd’hui".
Tat Alma
• Çocuğunuzun tat alma duyusunun gelişimi
Hamileliğin 12. haftasından itibaren, fetüs, amniyotik sıvı sayesinde keskin tatları tanımaya duyarlıdır. Beslenmenizin bütün değişikliğini bebeğiniz de idrak eder.
Gecelekteki bebeğinizin tat sahası erkenden gelişmeye başlar. Tatlı, acı, ekşi ve tuzlu tatları hızlıca keşfederler.
Doğumdan itibaren, bebeğinizin her türlü tatta keyif alma veya hoşlanmama belirtilerini gösterir: gelişme aşamasında olan tat alma duyuları, farklı lezzetleri keşfetmeye hazırdır. Beslenmenize göre sütünüzün tadı da değişir, bebeğiniz bu değişik tatları yavaş yavaş beğenir.
Çocuğunuzun tat alma duyusunu geliştirmeye yardımcı olacak ipuçları
4. aydan, 6. aya kadar
Isırmak için kauçuk veya plastik oyuncaklar
Bu oyuncakları ısırdıklarında, çocuğunuz tükürüğü ve ağzıyla oyun oynamış olur. Bebeğinize, ağızında hissedebileceği ve dişlerini rahatça kaşıyabileceği halkaları verin.
7. aydan, 9. aya kadar
Çeşitli beslenme
6. aydan itibaren, çocğunuz nesneleri ağzına nasıl alacağını bilir ve kıvamlarını tanır. Yeni yiyeceklerin keşfi yavaş yavaş oluşur: hamurlu yiyecekler kıvamlı maddelerin yerini alır.
Bu farklı beslenmenin bulunduğu dönemden itibaren, çocuğunuzun tat alma duyusunu harekete geçirmelisiniz.
- Çok çeşitli tatları ağızda karıştırmaktan kaçının: bebeğiniz belli bir lezzete alıştıktan sonra bu yiyecekle daha yoğun tadı olan yiyecekleri birleştirebilirsiniz.
- Lezzetini bozmadan, sebzelere baharat katabilrsiniz. Kişniş otuyla havucu karıştırabilirsiniz veya tarçını, kabağı ve kekiği karnabahar ile karıştırabilirsiniz.
- Bu tatları tam anlamıyla tanıtmak için, patates püresi gibi daha hafif kıvamda veya domates suyu gibi daha sıvı kıvamda sunun.
- Karıştırıldığında çok hoş gözükmeyen sebzeler için pratik pişirme tekniklerini kullanın. Faslülye püresinin taneli görünümünü engellemek için kabak karıştırabilirsiniz, böylece kabzlığı da önlemiş olursunuz.
Kaynak
- Dr Edwidge Antier : "Elever mon enfant aujourd’hui".
Duyma
• İşitme duyusunu harekete geçirmek
• İşitme duyusunu harekete geçirmek
Doğum öncesinde duyma
Duyma, fetüsün en gelişmiş duyularından bir tanesidir. Hamileliğin 7. ayından itibaren, bebeğiniz seslere tepki verir.
Fetüs dış dünyadan gelen seslerin farkındadır. Örneğin;
• Annenin kalp atışlarının kısık sesi
• Babanın derinden gelen sesi
Bu derin frekanslı sesler ona boğuk gelir. Bu sesler bebeğinizin primitif hafızasına kazınır. Öte yandan, tiz sesler günlük hayatı somutlaştırır ve çocuğunuzu dış dünyayı keşfetmeye teşvik eder – aynı zamanda stres kaynağı da olabilir.
Seslerin frekansına bağlı olarak• Bebeğiniz tedirgin olabilir:kapı zili, araba kornası, motorsiklet sesi veya alarm gibi tiz sesler onu rahatsız edebilir. Ara sıra hissedilen hızlı ve kuvvetli hareketlerden bebeğinizin uterus içersinde stresli olduğunu anlayabilirsiniz.
• Ağaçlardan çıkan rüzgar sesi, sahildeki dalgaların sesi veya uzaktan gelen kilisenin çan sesi gibi derin sesler duyduklarında, bebeğiniz kendini çok rahat hisseder. Bu tür durumlarda elinizi karnınıza koyduğunuzda kendinizi daha ferahlamış ve rahatlamış hissedersiniz.
Hamilelik sırasında bebeğiniz sizi duyabilir ve duygularınıza tepki verir: kalp atışlarınıza ve ritme karşı hassaslardır: yumuşak müzikler onları sakinleştirir.
Doğum sonrasında duyma
Doğumdan sonra, bebeğiniz uterus içersinde duyduğu tüm sesleri tanır. Sesin yayılma kaynağını tespit edemezler ama farkli seslere tepki verirler: kollarını ve bacaklarını hareket ettrimeye ya da ağlamaya başlarlar. Bebeğinizin “kulağı sonuna kadar açıktır”: ninniler, hafif sesler ve rahatlatıcı kelimeler sakin olmalarını sağlar.
İletişim kurduğunuz bu anlar çok önemlidir. Bebeğiniz sizi sesinizden, kokunuzdan ve tabiki vücut yapınızdan tanır. Özellikle temizleme sırasında onlarla konuşmanız ve şarkı söylemeniz önemlidir.
Çocuğunuzun sokaktaki seslere tepki vermesi ile çok iyi duyabildiklerini görürsünüz.
3. ayın ortalarında bebeğiniz orta-frekanslı sesleri algılamaya başladığında, duyma duyusu gelişmeye başlar.
4. yada 5. aylarda, bebeğiniz büyüdükçe duyduğu sesin kaynağına doğru kafasını yöneltir: oaya giren veya televizyonu açan biri gibi.
Tiz sesler için 5. yaşta ve pes sesler için de 10. yaşta kulak gelişimini tamamlar.
Çocuğunuzun işitme duyusunu geliştirmeye yardımcı olacak ipuçları
• 3. aya kadar
Sakin bir çevre oluşturun
- Hafif müzik (televizyon veya radyo olmamalı)
- Çocuğunuz için en ilginç ses, sizin sesinizdir. Bebeğinizle sık sık konuşun ve hafifçe şarkı söyleyin, bunu hamilelik döneminde de yapabilrsiniz.
- Çıkardıkları seslere tepki verin! Üzüldüklerinde veya şaşırdıklarında yumuşak kelimelerle, gülücüklerle veya okşamalarla mutlaka bebeğinizi rahatlatın.
• 4. aydan, 6. aya kadar
Bebeğinizi “relax”a oturturun
Eğik oturak sayesinde kendisini sakin ve güvende hisseder. Sizinle oyun oynayabilir:
- Ellerinizi de oynatarak ona çocuk şarkıları söyleyin.
- Hayvaların seslerinin taklidini yapın: bu genellikle bebeğinizi güldürür!
- Müzik çaldığınızda, parmaklarınızla ritm tutun.
- Onlara ses çıkaran çıngıraklardan verin: oyuncaktan çıkan sesle ellerinin arasındaki sebep-sonuç ilişkisini keşfetmekten hoşnut olurlar.
• 7. aydan, 9. aya kadar
Çanaklar ve kaşıklar
Mutfak dolaplarınız çocuğunuzun dokunduğunda ses çıkaracak birçok nesneyle doludur. Kavanozlarla, çanaklar ve kaşıklarla anında ufak çaplı müzik grubu oluşturabilrsiniz.
Çocuklar için şarkılar
Hayal gücünü ve lisanını canlandıracak olan çocuk şarkılarını söylemeye devam edin.
Aynı zamanda çocuğunuza şarkı da çalabilirsiniz. Daha küçük yaştakiler için, çocukların seslendirdiği hafif şarkıları seçin. Çocuğunuz hemen bu sesle özdeşleşir.
Müzik tarzının seçimi, anların eşleşmesiyle değişir: uyuklamadan önce sakin ve oyun zamanında daha enerjik.
Temizleme ve bez değiştirme sırasında...
Bebeğinizi canlandırmak için, bez değişimi önemli bir adımdır!
Banyo sırasında…
Bebeğinizin suyun sesini keşfetmesine izin vermek için suyla ve balncuklarla oynayın.
Banyodan sonra…
Hafif müziklerle (bebeklere özel CD, klasik müzik, vs.) bebeğinizin işitmesini harekete geçirebilirsiniz.
Kaynak:
- İşitme duyusu hakkında yazılanlarda, çocuk pediatris Dr. Marion’un yardımı bulunmaktadır.
- Dr Edwidge Antier : "Elever mon enfant aujourd’hui".
• Koklama duysunun gelişimi
Koklama
<Karnınızda, bebeğinizin koklama duyusu daha doğmadan gelişmeye başlar. Hamileliğin 7. ayından itibaren bebeğiniz, amniyotik sıvı ile geçen kokuları keşfetmeye başlar. Bu dönem süresince, kültürünüzün ve ailenizin en iyi yemeklerinin koku sahasını çocuğunuza aşılayın. Koku ile, bebeğinizin beyni dış dünyanın ilk etkisini algılamış olur.
Doğum sırasında, yeni doğan bebeğiniz doğum sonrası esanslarını anında fark eder. Anne karnındaki kokular, doğum öncesindeki dünyayla dış dünyayı bağlayan farkedilebilir bir konu gibidir. Doğumdan sonra bebeğinizin bu bilgiyi unutmaz ve bu kokuları anne sütünde bulur.
Koku, bebeğinizin göğsünüzü bulmasına yardımcı olur ve emzirmeyi kolaylaştırır. Bebeğiniz hızlıca alışık olduğu kokunun hazinesini genişletir: yüzünüzün ve boynunuzun kokusu, parfümünüz. Tüm bu kokuların onlar için pozitif bir anlamı vardır: bebeğinizin, size yönelmesi için motive olmasını ve yalnız kaldıklarında rahat olmasını sağlar.
Daha yeni doğan bebeğinize, ailesel kokuların sindiği nesneler huzur verir: örneğin, boynunuza bağladığınız fular. Böyle bir fuları bebeğinizin yanında bırakmanız, onun rahat uyumasına yardımcı olur.Ayrıca, kendi kokularının sindiği bir oyuncak veya emzik onları rahatlatır.
Koku sayesinde görüşün ilk ifadeleri…
Doğumun ilk saatinden itibaren, kokular arasında çok iyi ayrım yaparlar ve beğendiklerini mimikleriyle belli ederler. Yeni bir kokuyu, daha önceden alışık oldukları kokudan ayırt etmeyi bilirler. Doğumdan sonra, anne sütü, vanilya, muz ve bal gibi yiyecekleri çok fazla tanımamalarına rağmen, bu tür besinlerin kokusunu değerlendirebilirler. Aromasını beğenmedikleri veya antipati duydukları kokuları çok güzel belli ederler.
5. aydan, 6. aya kadar; bebeğinizin yemekler üzerinde iyi bir deneyim edindikten sonra burun ve ağız yoluyla duyguları belirlemeyi öğrenirler.Araştırmalar şunu gösterir; anne sütü ile önceden maruz kalınan çeşitli tatlar ve kokular sayesinde, gıda takviyelerinin tadı ve aroması bebekler tarafından daha kolay kabul edilir.
Koku: duygusal anların kaynağı…
Kokular önceden öğrenilenebilinir… ve bazıları hayat boyu hatırlanır! Duygu yüklü eski anıların hepsi kafalarında canlanır. Ayrıca, en etkili koklama ve beslenme hoşnutsuzlukların aslı genellikle çocukluğa dayanır.
İnsan kokusu, duygusal zekanın diğer ana unsurlarındandır.
Aynı şekilde, en etkili koku duyusu ve yeme isteksizliği çocukluğa dayandırılabilmektedir. Bu erken oluşan eğilim, insanların kullandıkları parfüm ürünleri kadar kendi doğal kokularıyla da alakalıdır.Kozmetik ürünlerin çeşitliliği, çocukların kokuları algılamaları için iyi bir kaynaktır.
Özel bakım zamanları, bebeğinizin koklama duyusunun gelişmesi açısından teşvik edicidir!
Çocuğunuzun koklama duyusunu geliştirmeye yardımcı olacak ipuçları
- Eğer bebeğinizi emziriyorsanız, parfüm sürmekten sakının ve her zaman aynı sabunu kullanmaya çalışın, tercihen güçlü bi kokusu olan sabun, ki bebeğiniz doğal kokunuzu keşfetsin.
- Eğer onlara her zaman aynı tatta olan bebek maması veriyorsanız, bebeğinizin koku uyarı sistemi çevreyle iletişim içinde doğal olarak belirir.Have them smell the objects around them.
- Bebeğinizi, sigara dumanın olduğu ortamlara sokmayı, aksi takdirde koku duyuları için negatif etki oluşturur.
- Geçici olarak evden uzaklaşmanız gerektiğinde, daha önceden bebeğinizin yanında giydiğiniz kıyafeti veya taktığınız herhangi birşeyi ona bırakın. Böylece kokunuzla, bebeğiniz daha sakin olur ve daha kolay uyur.
- Çocuğunuzun babası, anneannesi veya abisi tarafından da taşınmasına izin verin. Bu sayede, sizin kokunuz dışındaki diğer kokulara da maruz kalmış olacak ve etrafındaki insanları daha kolay tanıyabilecek.
- 6. aydan itibaren, anne sütünden farklı yiyecekler vermeye başladığınızda, bebeğinizin etrafındaki farklı yemeğin, çevrenin, çiçeğin, insanların… kokularını değerlendirmesini öğretin.
- Sonraki zamanlarda, 1,5 yaş civarında, renkleri isimlendirdiğiniz gibi kokuları da isimlendirerek koku oyunlarıyla bebeğinizin koku duyusunu harekete geçirmeye devam edebilirsiniz.
- Kokuların keşfi için banyo zamanını özel bir ana dönüştürün. Eşsiz kokularıyla Mustela ürünleri, bebeğinizin duyularının canlanmasını sağlar.
Kaynak
- Koklama duyusu hakkında yazılanlar: Mustela, CNRS’de koku uzmanı olan B. Schaal’ın çalışmasından özetlemiştir.
- Dr Edwidge Antier : "Elever mon enfant aujourd’hui".
Görme
• Çocuğunuzun görme duyusunu geliştirmeye yardımcı olacak ipuçları
Doğumda, bebeğiniz görüntüleri bulanık görür ve kabarıklığı veya renkleri ayırt edemez. Parlak ışıkları sevmezler, çünkü retina kendisini bu parlaklıktan koruyacak yeterli sayıda pigmente sahip değildir.
Yavaş yavaş, bebeğinizin görüşü genişler ve gelişir. 4. ayda, üzgün bir suratı mutlu surattan ayırt edebilirler. 1 yaşına geldiklerinde farklı renkleri algılarlar ve 2 yaşında yakşalık 20/40 oranında görme yetisine sahip olurlar: bu, neredeyse ailelerininki kadar etkilidir. Artık bebeğiniz nesneleri belli bir mesafeden fark eder, ayırt edebilir ve ana renkleri birbiriyle karıştırmaz.
Çocuğunuzun görme duyusunu geliştirmeye yardımcı olacak ipuçları
• 4. aydan, 6. aya kadar
- Çok küçük olmalarına rağmen onlara devamlı gülümseyin ve değişik mimikler yapın: çocuğunuz sizin taklidinizi yaparak size cevap vermiş oluır.
- Ayna
Çocuğunuz aynada aynısmasını görünce çok eğlenecektir! Arkadaşlarını çok fazla hatırlamasalar da onları izlemek, gülmelerini sağlar. Sıradan bir ayna veya yansıtıcı yüzey, ihtiyacı oldukları tek şey.
- Karton üzerine çizilen suratlar
Beyaz ve siyah kartlatla çocuğunuzun hafızasını canlandırın. Renkli kağıtlar üzerine kalın uçlu, siyah tahta kalemi ile gülen surat veya kolay şekiller çizin. Bu sayfaları bebeğinizin beşiğinin yanına koyun.
• 7. aydan, 9. aya kadar
- Renkli legolar
Bebeğinizin yeteneği ile değişik gözlemler yapmasını sağlar. İki küp seçer ve bunları birbiriyle karşılaştırır. Onlarla oturup legolardan kule yapıp, sonra da devirdiğinizde çok büyülenirler.
- Saklambaç oyunları
Çocuğunuz nesnelerle saklambaç oynamayı çok sever. Elinize değişik obejeler alın, onları herhangi bir bezin ya da örtünün altına saklayın sonra çıkarın.
• 10. aydan, 12. aya kadar
- Büyük oyuncaklar
Çocuğunuz büyük, blok şeklindeki oyuncaklarıyla çok ilgilenir. Artık bunları alıp teker teker tek başına sepete koyabilirler. Oyuncakları bir yere toplayıp, üstüste koyup sonrada yere düştüklerini görmekten çok hoşlanırlar.
- Resimler ve fotoğraflar
12. ayda, resimler çocuğunuzun ilgisini çekmeye başlar. Aile üyelerinin fotoğraflarının bulunduğu kart postallar oluşturun. Bu aktivite, bebeğinizin etrafındaki dünyayı anlamasına ve insanların yüzlerini tanımasına yardımcı olur.
Kaynak
- Dr Edwidge Antier : "Elever mon enfant aujourd’hui".
Geri