

Çatlaklar hamilelikte sıkça rastlanan cilt rahatsızlıklarıdır (araştırmalara göre %50-%90), ancak bu rahatsızlığa ergenlik çağında, obezite hastalarında ya da hızlı kilo alımlarında, kortizon tedavisi görenlerde rastlamak da mümkün.
Çatlakları önlemek ve bu izlerin üstesinden gelmeye çalışmak pek çok kadının temel sorunlarından biridir. Zira görüntülerinin çirkinliği önemli ruhsal etkiler yaratabilir.
Anne adaylarının genelde “ciddiye” aldıkları bir konudur. Hatta izler zamanla daha az belirgin hale gelseler de ,bu rahatsızlık sebebiyle anne olmanın ve hamilelik deneyiminin keyfine varmakta zorlanırlar.Bu duyguya kapılmalarındaki esas sebep, çatlakların hamilelik sırasında anne ve bebeğin sağlığından sonra ikinci planda kalmasından kaynaklanabilir.
Bu makale dermatolog Dr.Quazzani tarafından yazılmıştır.
Yazar Hakkında:
•Hastanelere bağlı sağlık memuru (Hospital Saint Louis-Paris, Centre Hospitalier St Cloud). Bayan Quazzani aynı zamanda Société Française de Dermatologie Pédiatrique vakfının bir üyesi
• “Kuramsal Dermotoloji” alanında 20 yıllık bir geçmişe sahip. "Objectif peau" and "Dermatologie pratique" için de çalışmalar yürüttü.
•4 yabancı dile hakimdir.Sayısız uluslararası konferansın delegeleri arasındadır. Bunların arasında her yıl katıldığı AAD (Amerikan Dermatoloji Akademisi) de yer almaktadır.
Çatlakların teşhisi?
Çatlaklara neden olan faktörler nelerdir?
Kutanöz bariyerde ne tür anormallikler gözlenir?
Çatlaklar nasıl ortaya çıkar?
Ne yapılabilinir?
Anahtar Noktalar
Kaynakça
Morumsu mavi tonlarını ihtiva eden kırmızı çizgiler halinde ortaya çıkarlar. Yaralı bölgelerde derinin incelmesi ve gerilmesi sebebiyle ortaya çıkan görüntüye benzetilebilir.
Genelde sayıca çoktur. Çatlakların derinlikleri, uzunlukları, enleri ve renk yoğunlukları farklılık gösterir. Bu çizgiler mekanik traksiyon hatlarına denk gelirler.Bu yüzden çatlakların karakteristik dağılımı kutanöz gerilim şeridine paralel ve gerginleşme yönünün dikine olarak gerçekleşir (şemayı inceleyin).
Zamanla renkleri solar ve bu sürecin sonunda çatlaklar normal deri rengine döner ya da daha açık,parlak ve inci beyazı rengine yakın bir hal alırlar.
Gebeliğin son üç aylık döneminde ve daha çok karın bölgesinde (%40’dan fazla),uyluk üzerinde (%25), göğüslerde (%25) ve kalçalarda (%20) görülürler.
H. Osman et al. Risk factors for the development of striae gravidarum. Am. J. Obstet Gynecol 2007; 196 (1): 62.e1-62.e5.
Çatlakların oluşma evresindeki risk faktörlerini ortaya koyan çok az sayıda çalışma mevcut. Buna rağmen rahatsızlığa neden olan birkaç etken risk faktörleri olarak tespit edilebilmiştir.
Annenin risk faktörleri:
- Genç hamilelik: 25 yaşın altında hamile kalan anne adayları daha fazla risk altındadır.
- Kilo:
• Hamilelik sırasında aniden aşırı kilo alımı.
• Uzun boy: Hamileliğin başında ve/veya sonunda ortaya çıkan yüksek Vücut Kütle İndeksi (VKİ)*.
- Tıbbi Geçmiş: Aileye ya da kişinin önceki gebeliğine ait çatlak geçmişi.
…Bebeğin risk faktörleri
- Normalin üstünde doğum kilosu,
- Geç doğum.
*VKİ, boyun karesinin kiloya bölünmesiyle hesaplanır. VKİ≥ 25 ise bu sizin fazla kilolu ve eğer VKİ≥ 30 ise obezitenin pençesinde olduğunuzu gösterir.
Görüntüdeki bozulmanın ötesinde çatlakların cilt yüzeyinin ardındaki gelişimi henüz kesin olarak açıklanabilmiş değildir. Ancak cilt yüzeyinde meydana gelen değişimlere dair bilgi eksikliği yoktur.
Çatlakların başlangıç evresinde cildin yapısı değişir ve kutanöz hasar meydana gelir.
Deri incelir. Epidermisin inceldiği gözlemlenmiştir. Dermiste bağ dokusu değişimleri görülür. Dokular düzensizdir. Elastin dokuları yüksek ölçüde azalmış ve kolajen dokuları hasar görmüştür (yoğunluğu azalmış ve daha dar).
E Wetterwald. Vergetures. L. Dubertret et al. Thérapeutique Dermatologique. Daha fazla detay için
www.therapeutique-dermatologique.org adresine başvurulabilir.
Çatlakların oluşmasına neden olan temel sebep, aşırı derecede güçlü, ani ve sert bir gerilme hareketidir. . Bu bağlamda gerginliğin cildin elastikiyet kabiliyetinden yoksun bir durumda tolere edilememesi söz konusudur.
Cildin etkisi altında kaldığı bu güçlü gerilme ve salgıları artan bazı hormonların (kortizol, östrojen) birleşmesi sonucunda kutanöz hasarlar meydana gelir. Fibroblastların* yapısı ve metabolik işlevleri sekteye uğramıştır.
Elastin ve kolajen dokularınınkalitesi düşmüş ve sayıları azalmıştır. Oysa bu dokular cildin yapısında ve desteklenmesinde büyük rol oynarlar. Kutanöz elastikiyeti ve gerilmelere karşı direnci sağlamak onların görevidir.
Hamilelik boyunca yukarıda bahsettiğimiz iki durum da (aşırı gerilme ve hormon salgısındaki değişim) aynı anda ortaya çıkar ve çatlakların oluşmasına imkân sağlar.
*Fibroblast hücreleri dermisteki destek elementlerinin(kolajen, elastin dokuları vs) sentezinden sorumludur. İnflamatuar, sikatrisyel ve fibroz işlemlerinde önemli role sahiptir.
3 aşamadan oluşan bir süreç söz konusudur.
1- İnflamatuvar evre
Cildin gerilmesi ve hormonlar tarafından uyarılan cilt hücreleri inflamasyona sebep olur. Bu durumda fibroblastlar özellikle daha az kolajen üretecektir.
2- Hasar evresi
İnflamatuvar maddeler ve salgılanan hırçın enzimler özellikle kolajen ve elastin dokularındaki birleştirici doku yapısına saldırıp, onları işlevsiz bırakır.
3- Onarım evresi
Saldırılar ve inflamasyona karşı cilt, zarar gören kolajen ve elastin dokularının yerine yeni dokular sentez edecektir. Ancak bu yeni dokular daha kırılgan, daha ince, sayıca daha az ve düzensizdirler. İncelmiş yara dokusu böylece hasarın hemen ardından oluşturulan bu derinin yerine yenisini koyacaktır.
Çatlaklar yaralara benzerler. Zamanla solacaktırlar ama tamamen yok olmazlar. Ancak yinede uygun müdahalelerle izleri küçültmek mümkündür.
Önlem almanın önemi
Çatlaklar için önlem almak dikkate alınması ve öngörülmesi gereken bir yaklaşımdır!
Önleminizi ne kadar erken alırsanız (hamileliğin başından itibaren) o kadar faydası dokunacak ve sonuçlar yine o orantıda tatminkâr olacaktır. Ayrıca, dermo-kozmetik ürünlerin düzenli ve devamlı bir şekilde hamilelikten sonra da kullanılmaya devam edilmesi en iyi sonuçların alınabilmesi için gereklidir.
Çatlakların oluşmasına engel olmak ya da izlerin azaltılmasına yardımcı olmak, dermatolojik ve dermo-kozmetik ürünler sayesinde artık mümkün.
İnflamatuvar etkileşimi sınırlayacak ve cildin onarıcı kapasitesini artıracak müdahalelerde bulunmak gereklidir.
Ancak dikkatli olun. A vitamini asidi kaynaklı dermatolojik ilaçların hamilelikte ve emzirme sırasında kullanımı mümkün değildir.
Fazla kiloların oluşturabileceği riskten ne zaman mümkün olursa kurtulmaya çalışmak da büyük bir önlemdir.
Yerleşmiş çatlaklara müdahale
Yerleşmiş çatlakları küçültmek ve görünümlerini iyileştirmek söz konusu olduğunda dermo-kozmetik ürünler bu konuda oldukça önemli yere sahiptir. Bu aşamada etkisi klinik olarak kanıtlanmış ürünleri tercih edin.
Diğer yandan lazer ışınlarının kullanıldığı tıbbi bir tedavi de düşünülebilir. Lazer tedavisinin yalnız başına ya da dermo-kozmetik ürünler eşliğinde uygulandığı kimi vakalarda, yeni (mavimsi mor) ve yerleşmiş (beyaz) çatlakların önemli ölçüde azalması sağlanabiliyor.
Konuyu doktorunuza danışmaktan çekinmeyin.
Her durumda söz konusu rahatsızlıktan muzdarip hastaların geri dönüşü olmayan renk değişimlerini önlemek ve çatlakların durumunu daha da kötü bir hale getirmemek için yüksek ya da çok yüksek koruma faktörlü güneş kremleri kullanmaları gerekir…
• Hızlı ve şiddetli kutanöz gerilme
• Hormonal değişiklikler
• Birbirine bağlı risk faktörleri
(genç annelik, gebelikte ani ve aşırı kilo alımı, kalıtım, kilolu bebek, geç doğum)
• Kutanöz
destek dokusunun inflamasyonu ve hasarı (elastin ve kolajen dokuları)
Yara dokusunun belirmesi
=> ÇATLAKLAR
• Erken önlem alınmalı
Mümkünse risk faktörleri azaltılmalı (kilo) ve eğer mümkünse
bölgesel cilt bakımı sağlanmalı.
• M. Tunzi et al. Common Skin conditions during pregnancy. Am Fam Phys 2007 ;75(2) :211-18.
• R. Kumari, T.J. Jaisankar, D.M. Thappa. A clinical study of skin changes during pregnancy. Indian J Dermatol Venereol Leprol 2007 ;73(2) : 141.
• A. Ghasemi et al. Striae gravidarum : associated factors. J. Eur. Acad. Dermatol. Venereol. 2007 ;21(6) :743-6.
• A.L. Chang et al. Risks factors associated with striae gravidarum. J. Am. Acad. Dermatol. 2004 ;51(6) :881-5.
• G.S. Atwal et al. Striae gravidarum in primiparae. Br J. Dermatol 2006 ;155(5) : 965-9.
• S. Sellier et al. Facteurs de risques des vergetures de la grossesse. Ann. Dermatol. Venereol 2005 ;132(HS3) :29-30.
• H. Osman et al. Risk factors for the development of striae gravidarum. Am. J. Obstet. Gynecol. 2007 ;196(1) :62.e1-62.e5.
Sens de distension
Lignes de tension cutanée
Gerilmenin yönü
Kutanöz gerilimin çizgileri
Gerilmenin yönü
Kutanöz gerilimin çizgileri