Bebeklerde Ürtiker (Kurdeşen) Nedir, Nasıl Geçer?

Kısa Yanıt:

Bebeklerde vücudun her yerinde ortaya çıkabilen kabarık, kaşıntılı kızarıklıklara kurdeşen, diğer adıyla ürtiker adı verilir. Bir tür alerjik deri hastalığı olan ürtiker, ortalama her beş bebekten birinde görülür. Bebeklerde ürtiker, vücudun çeşitli bölgelerinde kızarıklık ve kabarıklıkların oluşmasıyla başlar. Bu deri döküntüleri vücudun her yerine eşit şekilde dağılmayabilir. Derinin daha alt tabakasında ortaya çıkan şişlikler “anjioödem” olarak isimlendirilir. Anjioödem en sık göz, dudak, dil ve genital bölgede gözlemlenir.

Özet

• Bebeklerde ürtiker, ciltte oluşan kaşıntılı döküntüler ile kendini gösterir.

• Bebeklerde kurdeşen, çoğunlukla alerjik reaksiyonlar sonucu ortaya çıkar.

• Gıda, ilaç veya enfeksiyonlar tetikleyici faktörler arasında yer alır.

• Belirtiler genellikle kısa sürede kendiliğinden geçer.

• Şiddetli durumlarda tıbbi destek alınması gerekir.

• Cilt bakımı ve uygun ürünler cilt bariyerinin korunmasına yardımcı olur.

• Tekrarlayan vakalarda uzman değerlendirmesi önem taşır.

Bebeklerde Ürtiker (Kurdeşen) Nedir?

Bebeklerde ürtiker (kurdeşen); ciltte ani şekilde ortaya çıkan kaşıntılı, kabarık ve kızarık döküntülerle karakterize edilen bir deri reaksiyonudur. Genellikle alerjik bir yanıt sonucu gelişir ve vücudun farklı bölgelerinde yer değiştirebilen lezyonlar şeklinde görülür; bazı durumlarda ise cildin daha derin tabakalarında şişlik (anjioödem) oluşabilir.

Ürtiker (Kurdeşen) Çeşitleri

Bebeklerde ürtikerin akut ve kronik olmak üzere iki temel çeşidi vardır. 

Akut ürtiker; ilaç, besin, kimyasal ve böcek ısırması gibi alerjenlere karşı çok ani gelişen ürtiker türüdür. Akut ürtiker 6 haftadan uzun sürmez ve semptomlar hızla iyileşme eğilimi gösterir. 

Eğer semptomlar altı haftadan daha uzun süre devam ederse bu durum kronik ürtiker olarak isimlendirilir. Kronik ürtiker bebekler için çok rahatsız edici olabilir. Özellikle bebeğin gün içindeki aktiviteleri ve uyku süresi bu durumdan etkilenebilir.

Bebeklerde Kurdeşen Neden Olur?

Bebek cilt hastalıkları arasında yer alan kurdeşen, vücuttaki uyaranların tetiklenmesiyle ortaya çıkar. Bu uyaranlar bazen enfeksiyonlar nedeniyle bazen de çeşitli alerjenler tarafından tetiklenir. Ardından mast hücrelerinden trombosit aktive edici faktör (PAF) ve histamin olarak isimlendirilen haberci ajanlar salınır. Bu haberci ajanlar kan damarlarının genişlemesine yol açarak kan plazmasının deriye yayılmasına neden olur. Plazmaların bölgesel olarak birikmesi ise tıp literatüründe ürtiker olarak geçen döküntülere yol açar.

Ailenin tıbbi öyküsünde alerjik reaksiyonlar varsa bebeklerde kurdeşen görülme riski artış gösterir; çünkü bebeklerde ürtiker görülmesinin en temel nedeni besinlerde bulunan alerjenlerdir. İnek sütü ve yumurta gibi gıdalar bebeklerde ürtiker hastalığının gelişmesine neden olan besinler arasındadır. 

Bir yaş altındaki bebeklerde gıda alerjisi gelişmemişse bir yaşından sonra bu besinlere karşı alerji geliştirme ihtimali oldukça düşüktür. Öte yandan alerjik bir reaksiyon olmadan ürtikere yol açan başka gıdalar da vardır. Bunlar arasında domates, kabuklu deniz ürünleri ve çilek sayılabilir. 

Bebeklerde ürtiker neden olur sorusuna şu yanıtlar verilebilir:

• Kullanılan bazı ilaç ve vitaminler

• Çeşitli enfeksiyonlar

• Parazitler ya da böcekler

• Bebeğin stres yaşaması

• Çok soğuk ya da sıcak hava

• Polen gibi çevresel alerjenler

• Bazı kumaş türleri

• Cilde kimyasalların temas etmesi

• Diğer hastalıklar

Bebekte kurdeşenin altında yatan nedenlerin doğru belirlenmesi, uygun tedavi sürecinin planlanması açısından önem taşır.

Bebeklerde Kurdeşen Belirtileri Nelerdir?

Bebeklerde kurdeşen belirtileri şu şekilde sıralanabilir:

• Kızarıklık, kabarma ve cilt rengindeki lekeler bebeklerde kurdeşen belirtileri arasında bulunur. 

• Dudak, genital bölge, göz kapakları ve boğaz içinde ağrılı şişme, diğer adıyla anjioödem gelişebilir. 

• Çok nadir de olsa bazı vakalarda su toplaması görülebilir. 

• Daha şiddetli tablolarda bayılma, ishal, hâlsizlik, kusma ve nefes darlığı gibi semptomlar gözlemlenebilir. 

Deri döküntülerine ek olarak bu belirtilerin ortaya çıkması ciddi bir alerjik reaksiyona işaret eder. Bu nedenle bebeklerde ürtiker belirtileri görüldüğünde vakit kaybetmeden bir sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.

Bebeklere Kurdeşen Teşhisi Nasıl Konulur?

Ürtiker ilk başladığında lezyonlar çok belirgin olmayabilir. Bu nedenle ebeveynler, hafif kızarıklıklar şeklinde belirti veren kurdeşenden şüphelenmeyebilir. Fakat vücutta histamin salınımı devam ettikçe deri döküntüleri ortaya çıkmaya başlar. Bu döküntüler bir ya da birkaç santimetre büyüklüğünde olabilir. Hekimler, ebeveynlerin gözlemlerini dinledikten sonra bazı laboratuvar testleri isteyebilir. Ardından muayene bulguları göz önünde bulundurularak kurdeşen teşhisi konabilir.

Akut ya da kronik tüm ürtiker çeşitlerinde teşhis yöntemi benzerdir. Bebeklerin vücudunda görülen belirtiler henüz iyileşmemişken bir sağlık kuruluşuna başvurulması teşhisi oldukça kolaylaştırır. 

Hekimler bebeğin tıbbi öyküsünü detaylı bir şekilde ebeveynlerden öğrenir. Tıbbi öykünün anlatılması, muhtemel alerjenlerin tespit edilmesi açısından da büyük önem taşır. Hekimler muayene bulgularını değerlendirdikten ve tıbbi öyküyü dinledikten sonra bebeklerde alerji durumlarını da dikkate alarak çeşitli laboratuvar testleri isteyebilir. Tüm bunlara ek olarak bazı vakalarda deri testleri ve enfeksiyon ihtimaline karşı bazı tanı testleri yapılabilir. Sonuçların tamamı ürtikere işaret ediyorsa hastalığın iyileştirilmesine yönelik tedavi süreci başlar.

Bebeklerde Ürtiker Kaç Gün Sürer?

Bebekte ürtiker genellikle kısa süreli bir cilt reaksiyonudur ve çoğu durumda 24 saat ile birkaç gün içinde kendiliğinden kaybolur. Lezyonlar gün içinde yer değiştirebilir ve aynı bölgede uzun süre kalmaz.

Akut ürtiker genellikle birkaç gün içinde düzelir ancak bazı durumlarda 1 haftaya kadar sürebilir. Eğer döküntüler uzun süre devam ediyorsa tekrarlıyorsa veya başka belirtiler eşlik ediyorsa mutlaka bir uzmana başvurulmalıdır.

Bebeklerde Ürtikere Ne İyi Gelir?

Bebeklerde kurdeşen nasıl geçer sorusu, doğru bakım ve tetikleyici faktörlerin kontrolü ile yanıtlanır. Cilt hassas olduğu için nazik ve güvenli yöntemler tercih edilmelidir.

Bebeklerde ürtikere iyi gelen yöntemler şunlardır:

• Cildi serin tutmak ve aşırı sıcak ortamdan uzaklaştırmak

• Pamuklu ve nefes alabilen kıyafetler tercih etmek

• Tahriş edici sabun ve deterjanlardan kaçınmak

• Ilık suyla kısa süreli banyo yaptırmak

• Alerjen olabilecek gıdaları ve temas eden maddeleri belirlemek

• Cildi rahatlatan, doktor önerili nemlendiriciler kullanmak

Bebeklerde kurdeşen nasıl geçer sorusuna yönelik bu adımlar, belirtilerin hafiflemesine yardımcı olabilir.

Bebeklerde Kurdeşen Tedavisi Nasıl Olur?

Bebeklerde kurdeşen tedavisi semptomlara bağlı olarak değişim gösterir. Bebeğin kaç aylık olduğu, genel sağlık durumu ve döküntülerin şiddeti tedavi yöntemi belirleyen unsurlar arasındadır. 

Ürtiker tedavisinin en temel amacı semptomlara yol açan etkenlerin tespit edilmesidir. Teşhis sırasında yapılan testler ürtikerin tetikleyici faktörlerini belirleyebilir. Hastalığa sebep olan faktörler belirlendikten sonra bebeğin bunlardan uzak tutulması tedavinin en önemli adımıdır. Örneğin ürtiker semptomları bebeğe herhangi bir besin verildikten sonra ortaya çıkıyorsa bu gıda bebeğin beslenme düzeninden çıkarılmalıdır.

Eğer ürtiker bir ilaç kullanımının ardından ortaya çıkmışsa ebeveynler bu ilacın ismini mutlaka hekimle paylaşmalıdır. İlaç alerjisi söz konusuysa bu ilaçlar ya tamamen kesilir ya da alternatifleriyle değiştirilir. 

Hekim, yaptığı testler sonucunda kurdeşenin farklı bir hastalıktan kaynaklandığı tespit etmişse ciltteki lezyonlara yönelik bir tedavi önerilir. Ardından ebeveynler ilgili tıbbi birimlere yönlendirilir. Parazit ya da böcek ısırması gibi nedenlerle ürtiker geliştiyse spesifik immünoterapi tedavisi önerilebilir.

Sık Sorulan Sorular

Kurdeşen neyin belirtisi olabilir?

Kurdeşen, çoğunlukla alerjik reaksiyonların belirtisi olarak ortaya çıkar. Gıda, ilaç, enfeksiyon veya çevresel faktörler tetikleyici olabilir. Bağışıklık sisteminin aşırı yanıt vermesiyle gelişir ve genellikle geçici seyir gösterir.

Ürtiker bebeklerde ateş yapar mı?

Ürtiker genellikle tek başına ateşe neden olmaz. Ancak altta yatan enfeksiyon varsa ateş eşlik edebilir. Bebekte ateş ve döküntü birlikte görülüyorsa farklı hastalıkların değerlendirilmesi için doktor kontrolü önem taşır.

Hamilelikte ürtiker bebeğe zarar verir mi?

Hamilelikte ürtiker çoğu durumda bebeğe doğrudan zarar vermez. Ancak şiddetli alerjik reaksiyonlar ve kullanılan ilaçlar dikkatle değerlendirilmelidir. 

Kurdeşen anneden bebeğe geçer mi?

Ürtiker bulaşıcı bir hastalık değildir; vücudun çeşitli uyaranlara karşı gösterdiği bir tepkidir. Fakat bu tepki viral bir enfeksiyon nedeniyle ortaya çıktıysa bebeklerle yakın temas kurmamakta fayda vardır. 

Ürtiker anne sütüne geçer mi?

Ürtikerin kendisi anne sütüne geçmez ve bebeğe bulaşmaz. Ancak alerjik reaksiyona neden olan bazı ilaçlar süte geçebilir. Bu nedenle emzirme döneminde tedavi planı mutlaka uzman kontrolünde belirlenmelidir.

Bebeklerde kurdeşen kaç günde geçer?

Bebeklerde kurdeşen genellikle birkaç saat ile birkaç gün içinde kendiliğinden kaybolur.

Kaynakça

1. Meeyong Shin and Sooyoung Lee, Prevalence and Causes of Childhood Urticaria, National Library of Medicine National Unstitutes of Health - https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5352569/

2. National Health Sevice, Hives - https://www.nhs.uk/conditions/hives/