13 aylık bebek gelişimi, bebeğinizin hem dünya ile kurduğu iletişimi hem de kendi bedenini kullanma becerisini hızla ileriye taşıdığı bir dönemi temsil eder. Bu aşamada 13 aylık bebek gelişimi, keşfetme isteğinin artmasıyla birlikte yürümeye başlayan bebeğin daha özgür hareket etmesi ve çevresine yönelik merakının güçlenmesiyle dikkat çeker. 1 yaşındaki bebek gelişimi, hem motor hem iletişim becerilerinin hızlandığı çok yönlü bir ilerleme sunar. Bebeğiniz artık nesneleri anlamlandırmaya çalışır, gördüğü davranışları taklit eder ve söyleyemediği kelimeleri işaret ederek ya da sizi yönlendirerek ifade etmeye çalışır. Günlük yaşamda sizinle daha fazla etkileşime giren minik keşifçi, ilgisini çeken durumlarda sizi kolunuzdan çekerek ya da yanında olmanızı isteyerek iletişim kurar. Tüm bu gelişim adımları bir araya geldiğinde 13 aylık bebek gelişimi, her gün yeni bir keşif ve öğrenme fırsatı sunan dinamik bir süreç oluşturur.
13 Aylık Bebeğin Fiziksel Gelişimi Nasıl Olur?
Birinci yaşını tamamlamış bebekler, bu dönemlerinde fiziksel olarak gelişimlerini net bir şekilde belli ederler. 13 aylık bebek gelişimi sürecinde bir yerlere tutunarak ayağa kalkabilirler. Destek aldıklarında da adım atarak yürümeye doğru ilk hamlelerini yapabilirler. Bebeğiniz eğer bu davranışları sergiliyorsa ince motor becerilerinin gelişmiş olduğuna emin olabilirsiniz. Elleriyle objeleri tutabildikleri gibi üst üste koyma gibi alışkanlar da edinen 13 aylık bebekler, ayrıca kalem tutmaya da başlayabilirler. 13 aylık bebeklerin fiziksel gelişimlerine dair diğer belirgin davranışlar ise şöyledir:
- Tek başına oturma ve yardımsız yürüme hamlelerinde bulunur.
- Nesneleri iki eliyle de taşımak ister.
- İstediği şeyi eliyle işaret ederek gösterebilir.
- Nesneleri keşfetmeye meraklı olduğu için bir şeyi itmek ya da çekmek gibi davranışlar sergiler.
- Dokunmak, dürtmek, sıkmak gibi eylemlerde bulunur.
- Boya ve kalemle sayfaları karalama gibi minimum kontrollü şeyler yapabilir.
- Tek başına yemek yemek isteyebilir.
- Kapı kapatmaya ve açmaya hevesli olabilir.
- El sallama, el çırpma gibi eylemleri de rahatlıkla yapabilir.
İnce motor becerileri gelişen bebekler yemeklerini kendileri yemek isteyebilir, buna yönelik oldukça heyecanlı ve istekli görünebilirler. Yemeklerini dökecekleri belli olsa dahi, ailelerin bu isteğe olumlu yanıt vermesi 13 aylık bebek gelişimi açısından oldukça önemlidir. Sofrada ona da bir kaşık veya çatal vermek, yemeğini kendisinin yemesine izin vermek, çocukların hem fiziksel hem de zihinsel gelişimlerine katkı sağlar. Kendi kendine yemek yemeye çalışırken anne ve babaların da çocuklarına yemede yardımcı olması bebeklerin karnını doyurmak için ideal bir yöntem olarak değerlendirilmektedir.
13 Aylık Bebeğin Kilosu ve Boyu Kaç Olmalı?
13 aylık bebek kilosu; beslenme düzeni, genetik ve aktivite düzeyine bağlı olarak çocuklar arasında değişiklik gösterebilir. Kız çocuklar için alt sınır kilo 7.200 gram olarak bilinir. Ortalama kilo 9,900 iken üst sınır ise 12,200 gramdır. Erkeklerde kilo alt sınırı ise 7.600, ortalama kilo 10,400 gram, üst sınır ise 12,900 gram skalasında değişebilir. 13 aylık kız bebeklerde boy alt sınırı 66 cm, üst sınırı ise 82 cm olarak ifade edilir. Ortalama boy ise 74 cm civarında seyreder. Erkek bebeklerde ise alt sınır 70 cm, ortalama 77 cm, üst sınır ise 84 cm olarak belirtilir. 13 aylık bebek boy kilo takibi, gelişimin sağlıklı ilerleyip ilerlemediğini görmek için önemli bir göstergedir.
13 Aylık Bebek Nasıl ve Ne Sıklıkla Beslenmelidir?
Bebekler, tamamlamış oldukları 13. ayda anne sütünden daha az faydalanmaya başlar. Bununla birlikte 13 aylık bebek gelişimi sürecinde katı gıdaların tüketimi artar. 13 aylık bebekler, bu dönemde yetişkinlerin yiyebildiği belirli besinleri de tüketmeye başlayabilir. Sofra alışkanlığının önemli olduğu bu süreçte bebeğiniz sizinle yemek masasına oturma konusunda isteklidir. Kahvaltı, öğle ve akşam yemeği zamanlarında size eşlik ettiği süreci daha sağlıklı ve olması gerektiği gibi geçirebilir. 13 aylık bebek beslenmesi, aile sofrasına katılımın arttığı ve çeşitli doğal gıdalarla tanışmanın yoğunlaştığı bir dönemdir.
13 Aylık Bebek Ne Yiyebilir?
Sağlıklı bir şekilde gelişimlerini tamamlamaları ve büyümeleri için tüketilen besinler 13 aylık bebek gelişimi açısından önemlidir. Bebekler vitamin ve mineral dengesini koruyarak beslenmelidir. Yemeklerin yağ ve tuz oranı minimum oranda olmalı ve buna dikkat edilmelidir. Tatlı ve şeker ihtiyacı duyulduğu zaman bu ihtiyaç meyvelerle giderilmelidir. 13 aylık bebek gelişimi sırasında gazlı, asitli içecekler kesinlikle tüketilmemelidir. Günde 5 6 bardak su tüketilmelidir. Sabah kahvaltılarında yumurta tüketilmesine özen gösterilmelidir. Tahıllar, et çeşitleri ve sebzeler ile günlük beslenme rutini dengeli bir şekilde ayarlanmalıdır. Gün içinde tavuk, et veya balık tüketimi mutlaka tercih edilmelidir.
Bebeğiniz için bu dönemde doğal ve katkısız gıdalarla oluşturulan düzenli bir plan, bebeklerde beslenme açısından ideal kabul edilir. Kansızlık ve demir eksikliği yaşanmaması için süt mutlaka tüketilmeli ancak aşırıya kaçmamalıdır. Bazı bebeklerde süt ve süt ürünleri demir emilimini engelleyebilir. Kalsiyum içeren bu gıdaların ara öğünlerde alınması 13 aylık bebek gelişimi için daha faydalı olur. Ayrıca 13 aylık bebek diş çıkarma süreci iştahı ve çiğneme alışkanlıklarını geçici olarak etkileyebilir.
13 Aylık Bebeğin Zihinsel, Duyusal ve Sosyal Gelişimi
13 aylık bebek gelişim özellikleri incelendiğinde, bağımsız hareket etme isteğinin belirgin şekilde arttığı görülür. On üç aylık dönemde bebekler artık çevrelerini yalnızca keşfetmekle kalmaz, aynı zamanda kendi isteklerini yönlendiren kararlar almaya başlar. Bu süreçte 13 aylık bebek gelişimi, nesneleri daha işlevsel kullanma, küçük problemleri deneme-yanılma yoluyla çözme ve tercihlerini hem jestlerle hem seslerle ifade etme gibi bilişsel sıçramalar içerir. Duyusal olarak farklı yüzeylerde yürüme, kapak açma-kapama, dökme-toplama gibi aktiviteler bebeğin ince motor becerilerini belirgin şekilde güçlendirir. Bu dönemde 13 aylık bebek zekâ gelişimi, problem çözme denemeleri ve taklit davranışlarıyla hız kazanır. Sosyal iletişimde basit kelime benzeri seslenmeler, etkileşimli oyunlara aktif katılım ve duygularını yüz ifadeleriyle gösterme davranışları 13 aylık bebek gelişimi içinde öne çıkar. 13 aylık bebek gelişimi, hem hareket hem iletişim hem de keşfetme açısından hızlanan, ebeveyn desteğiyle daha da zenginleşen bir öğrenme süreci oluşturur.
13 Aylık Bebeğin Sosyal Gelişimi
12-15 aylık arasındaki çoğu bebekte istek ve ihtiyaçları doğrudan belirtme, işaret etme gelişimi görülür. 13 aylık bebeklerde net bir şekilde gözlemlenen bu duruma ek olarak, yardım isteme konusunda da gelişmeye başladıklarını hareketleri ile belirtebilirler. Soyunma, eşyaları toplama veya ailelerin yaptığı şeyleri taklit etme eğilimi göstermeleri de sosyal gelişim sürecinde görülebilir. Gösterilen fotoğraf ve resimleri inceleyebilir, hikâye dinleyebilir ve 24 aya kadar olan süreçte de duyup gördüklerini anlatabilirler.
Yürümeye yeni başlayan bebekler, bağımsız olma konusunda isteklidir. Çocuklarınız sizden gördüklerini aldığı gibi sizin öğrettiklerinizi de almaya eğilimlidir. Böylece uygun veya uygunsuz davranışların sınırını belirleyebilir, öğretebilirsiniz. Bu sayede de güvenli bir şekilde, endişe yaşamadan bebeğinizin sosyal gelişimine katkıda bulunabilirsiniz. Yeni aktiviteler yapmak isteyen bebekler, yapmak istediklerini yapamayınca sinirlenip ağlayabilirler. Bu gibi durumlarda nefes tutma, çığlık atma gibi reaksiyonlar verebilirler. Eğer bu durumlardan biri yaşanırsa onu dinleyebilir, davranışlarını kabul edebilir ve destek olarak sınırları daha yumuşak bir şekilde çizebilirsiniz.
13 Aylık Bebeğin Dil Gelişimi
13 aylık bebeklerin nadiren konuşmaya başladığı görülebilir. Anne ve baba dışında sıkça duyduğu birkaç kelimeyi kullanmaya çalışabilir. 14-16 ay evresine doğru verilen komutları algılamaya başlar. ''Anneye getir.'', ''Babaya götür.'' gibi komutları anlayıp uygulayabilir. 18-25 ay sürecinde ise eşya ve hayvanların resimlerini adlandırabilir. Aynı dönemde vücudundaki bölümleri işaret edebilir. 14-15 aylık olduklarında isimlerini algılamaya ve seslenildiğinde cevap vermeye başlayabilir. 16-24 ay arasında kelimeleri yan yana getirerek cümle kurmaya başlayabilir. 13 aylık bebek dil gelişimi, sık duyduğu kelimeleri taklit ederek iletişim kurma çabasıyla belirginleşir. 36. aya gelindiği zamanda da cinsiyet ve yaşına dair gelişimini tamamlamış olur.
Bebeğinizin Konuşmasına Nasıl Yardımcı Olursunuz?
Dil, bebeklerin gelişiminin temel yapı taşıdır. Hemen hemen her bebek konuşmayı dinleyerek, ses çıkararak, iletişim kurarak öğrenir. Doğdukları andan itibaren öğrenmeye fazlasıyla açık olan bebekler, duyduklarını anlamak ve sonrasında ifade etmek için konuşma becerilerini edinir. Bu dönemde bebeğin konuşma gelişimi, duyduğu kelimeleri tekrar etmek ve jestlerle kendini ifade etmek üzerinden şekillenir. Bebeğinizin konuşmasını sağlamak için uygulayabileceğiniz yöntemler şunları içerir:
- Bebeğinizle sürekli, yavaşça, net ve anlaşılır bir şekilde iletişim kurabilirsiniz.
- Oynadıkları ve kullandıkları nesnelerin isimlerini vurgulayabilirsiniz.
- Etrafındaki olan biteni açıklamak için basit kelimeler kullanabilirsiniz.
- Kelimeleri tekrar ederek sık sık duymasını sağlayabilir ve daha çabuk anlamasına katkıda bulunabilirsiniz.
- Çıkardıkları sesleri taklit edebilirsiniz. Söylemeye çalıştıkları kelimelerin doğrusunu söyleyebilirsiniz.
- Bebeğinizin dikkatini bir sese doğru çekmek isterseniz, sizin duyduğunuz ses hakkında bir şeyler söyleyebilirsiniz.
- Konuşma ve oynama aşamasında yetişkinlerin arasındaki sohbetleri anlaması için dinlemesine vesile olabilir, daha yavaş konuşabilirsiniz.
Tüm bu yöntemler düzenli olarak tekrarlandığında bebeğinizin sesleri anlamlandırma, kelimeleri taklit etme ve iletişim kurma becerileri doğal bir şekilde gelişir. Sizinle kurduğu her etkileşim, konuşma sürecinin önemli bir basamağı hâline gelir ve öğrenme motivasyonunu artırır. Sabırlı, destekleyici ve sürekli iletişime açık bir ortam sunarak bebeğinizin dil gelişimine güvenli ve sevgi dolu bir temel oluşturabilirsiniz.
Motor Gelişimi: 13 Aylık Bebek Neler Yapar?
13 aylık bebeklerin ince ve büyük motor becerileri oldukça gelişmiştir. Bacak ve kollardaki kasların kullanıldığı büyük motor becerileri arasında tek başına ayakta durmaları, iyi bir şekilde yürümeleri veya yardımla yürüyebilmeleri mümkündür. Zıplama, aşağı veya yukarı doğru yürüyebilme, üç tekerlekli bisikletlere binip sürebilme yetilerine sahip olabilirler. El ve parmaklardaki küçük kasların kullanıldığı ince motor becerilerinin başında da nesneleri üst üste koyma, küplerden kule yapma gibi davranışlar gelmektedir. Karalama ve boya yapabilirler, kaşık tutabilirler.
13 Aylık Bebeğin Oyun ve Oyuncakları
1 yaşına giren, 13 aylık bebeklerin çıkardıkları sesler daha anlamlı olmaya başlar. Bu nedenle de oynayacakları oyunlar ve oyuncaklar da buna göre seçilmelidir. 13 aylık bebek oyun aktiviteleri arasında taklit oyunları, nesne taşıma ve basit problem çözme denemeleri bulunur. Aynı zamanda dil gelişimini destekleyen, kendilerini ifade etmelerine yardımcı olan etkinlikler de tercih edilebilir. Bebeklerin ihtiyaçlarını anladığınızı onlara hissettirmek, güvenli ve huzurlu olmalarına da katkı sağlar. Bunlara dayanak hayvan seslerini öğretmek ve bebeklerle sık sık iletişimde olmak en faydalı aktivitelerin başında geliyor. Oyuncak seçimi de aynı şekilde öğretmeye ve konuşamaya dayalı seçilmelidir. 12 - 24 aylık bebekler için etkinlik fikirleri hakkında daha detaylı bilgiler ve öneriler de bulunmaktadır.
13 Aylık Bebeklerde Uyku Düzeni
12-18 aylık bebeklerin geceleri ortalama olarak 11 saat uykuya ihtiyaçları vardır. Gündüzleri ise 2-2.5 saat arasında uyumaları yeterli olacaktır. Bebeğiniz sabah 7 civarında uyanıyorsa ve uykuya tekrar dalması 10'u geçiyorsa, uykuya direniyorsa ya da hiç uyumuyorsa; bu durumu düzene sokmak için bazı hamlelerde bulunabilirsiniz. 13 aylık bebek uyku düzeni, artan hareketlilikle birlikte daha öngörülebilir bir ritme kavuşur. Sabah uykusundan geç uyanıyor ve öğlen uykusuna da direniyorsa yavaşça ikili uyku sisteminden tek uyku sürecine geçiş yapılabilir. Bebeklerde uyku düzeni bu akışa göre normal standartlara oturur. Ayrıca 13 aylık bebek gece beslenmesi genellikle azalır ancak bazı bebeklerde alışkanlığa bağlı olarak devam edebilir.
13 Aylık Bebek Ne Kadar Uyur?
13 aylık bebeğin uyku düzeni artan hareketlilik ve keşfetme isteğiyle birlikte yeniden şekillenir. Bu süreçte 13 aylık bebek gelişimi, gündüz genellikle tek uzun öğle uykusuna geçiş ve geceleri daha düzenli uyku dönemleriyle kendini gösterir. Gün boyu tırmanma, yürüme, eşya taşıma gibi yoğun motor aktiviteler bebeğin daha derin ve toparlayıcı uykuya ihtiyaç duymasına yol açar. Bazı günler uyanıklık süresinin uzaması, rutin değişiklikleri veya yeni becerilerin kazanılması uykuya geçişi etkileyebilir ve bu durum 13 aylık bebek gelişimi içinde doğal değişimler olarak değerlendirilir. Tüm bu etkenler bir araya geldiğinde 13 aylık bebek gelişimi boyunca bebeğinizin toplam uyku süresi ortalama 12–14 saat arasında değişir ve düzenli bir ritim oluşturmak bu sürecin daha dengeli ilerlemesine yardımcı olur.
13 Aylık Bebeğiniz İhtiyacı Olan Bakım Ürünleri Mustela'da!
13 aylık bebek gelişimi sürecinde bebeğiniz daha aktif, daha meraklı ve çevresiyle çok daha yoğun etkileşim kurduğu için nazik ama etkili bakım ürünleri büyük önem taşır. Bu dönemde saç ve saç derisini hassas şekilde temizlemek için Mustela’nın papatya özlü bebek şampuanı, hem yumuşacık bir temizlik sunar hem de kolay tarama etkisiyle günlük rutini konforlu hâle getirir. Artan hareketlilik nedeniyle terleme, dış temas ve küçük kirlenmeler sıklaştığından saç şekillendirici & ferahlatıcı vücut spreyi, hem tazelik hissi verir hem de hoş kokusuyla bebeğinizin gün boyu ferah kalmasına yardımcı olur. 13 aylık bebek gelişimi döneminde görülen minik düşme ve çarpmalarda Mustela’nın nazik formüllere sahip bakım ürünleri ebeveynlere güvenli çözümler sunar. Tüm bu ürünler, 13 aylık bebek gelişimi boyunca ihtiyaç duyulan temizlik ve rahatlık hissini destekler. 13 aylık bebek gelişimi sürecinde Mustela’nın dermatolojik olarak onaylı ürünlerine yönelerek bebeğiniz için güvenli ve keyifli bir bakım rutini oluşturabilirsiniz.
Kaynakça:
1- https://www.whattoexpect.com/toddler/13-month-old.aspx
2- https://edn.ne.gov/cms/developmental-milestones-13-through-18-months
3- https://medlineplus.gov/ency/article/002010.htm
4- https://www.healthychildren.org/English/ages-stages/toddler/Pages/Milestones-During-The-First-2-Years.aspx
5 - https://www.healthychildren.org/English/ages-stages/baby/sleep/pages/Getting-Your-Baby-to-Sleep.aspx
’İçerik bilgilendirme amaçlıdır, tedavi ya da tedaviye yönelik sağlık hizmeti bilgileri içermemektedir. Tanı ve tedavi için mutlaka doktorunuza başvurunuz.’’
